Azobé

In een oogopslag

Over deze houtsoort

Azobé, botanisch Lophira alata en in delen van Afrika ook bekend als Bongossi, is een tropisch hardhout uit West- en Centraal-Afrika, met belangrijke aanvoer uit Kameroen, Gabon en Ivoorkust. De boom levert een van de zwaarste en dichtste houtsoorten die commercieel verhandeld worden.

Het hout heeft een donker roodbruine tot paarsbruine kleur en een zeer grove, verweven nerfstructuur met een kenmerkende glinstering, veroorzaakt door het hoge siliciumgehalte. Met een soortelijk gewicht van circa 1000 tot 1050 kg/m³ behoort azobé tot de zwaarste houtsoorten ter wereld — het zinkt in water — en de Janka-hardheid van ongeveer 15.000 N is extreem hoog, ruim boven die van vrijwel alle andere houtsoorten in deze database.

De natuurlijke duurzaamheid van azobé is uitzonderlijk: EN 350-klasse 1, en het hout is bovendien bestand tegen aantasting in zowel zoet als zout water, wat het tot het standaardmateriaal heeft gemaakt voor de Nederlandse en Belgische waterbouw. Sluisdeuren, kademuren, damwanden, meerpalen en bruggen langs Nederlandse waterwegen zijn al meer dan een eeuw grotendeels van azobé gebouwd.

De extreme hardheid en het siliciumgehalte maken azobé bijzonder lastig te bewerken: standaard gereedschap slijt snel af, en voorboren is bij elke bevestiging noodzakelijk. Voor professionele verwerking wordt vaak hardmetalen of zelfs diamantgereedschap ingezet. Eenmaal geplaatst is azobé echter vrijwel onverwoestbaar onder normale gebruiksomstandigheden.

Naast waterbouw wordt azobé toegepast in zware constructie, spoorbielzen en andere toepassingen waar extreme belasting en langdurige blootstelling aan vocht samenkomen. Voor lichtere toepassingen zoals tuinmeubels is azobé door het enorme gewicht en de moeilijke bewerking minder geschikt; daar wordt vaker naar lichtere tropische houtsoorten gegrepen.

De herkomst uit West-Afrikaans regenwoud vraagt om aandacht bij aankoop: FSC-gecertificeerde azobé is beschikbaar maar het aandeel gecertificeerd aanbod is beperkter dan bij bijvoorbeeld iroko. Gezien de zware, structurele toepassingen waarin azobé wordt ingezet — vaak in publieke werken — is verantwoorde herkomst hier extra relevant.

Qua prijs zit azobé in het middensegment van het tropisch hardhoutaanbod, mede bepaald door het zeer hoge gewicht dat transport en verwerking duurder maakt.

Samengevat is azobé een extreem zwaar, hard en duurzaam hardhout dat zijn reputatie heeft gevestigd in de zware waterbouw, waar nauwelijks een alternatief houtsoort dezelfde combinatie van gewicht, kracht en weerstand tegen water biedt. Waterschappen die eeuwenoude sluiscomplexen onderhouden, kiezen bij vervanging van verouderde onderdelen dan ook vrijwel altijd opnieuw voor azobé, precies om de constructieve samenhang met de oorspronkelijke, vaak eveneens uit azobé opgebouwde constructie te bewaren en de bewezen levensduur van het geheel niet in gevaar te brengen.

Alternatieven en vergelijkbare soorten

• Bangkirai
• Massaranduba