Zilverspar

In een oogopslag

Over deze houtsoort

Zilverspar, botanisch Abies alba en ook wel witte spar genoemd, is een naaldboom die van nature groeit in de hooggebergtes van Midden-Europa: de Alpen, de Vogezen en de Karpaten. In tegenstelling tot vuren en grenen is zilverspar minder algemeen in de reguliere bouwmarkt, maar het hout heeft een aantal specifieke eigenschappen die het bijzonder maken.

Het hout heeft een witgele kleur met nauwelijks zichtbaar verschil tussen spint- en kernhout, en een fijne, rechte nerf. Een belangrijk onderscheidend kenmerk ten opzichte van vuren is de afwezigheid van harskanalen: zilverspar bevat van nature geen hars, wat betekent dat het hout niet gaat 'zweten' of verkleuren door harsuitloop, iets wat bij vuren en grenen wel kan voorkomen. Met een soortelijk gewicht van circa 450 kg/m³ en een Janka-hardheid van rond 1900 N is zilverspar licht en zacht, vergelijkbaar met vuren.

De natuurlijke duurzaamheid van zilverspar is beperkt (EN 350-klasse 4), net als bij de meeste Europese naaldhoutsoorten, waardoor het uitsluitend geschikt is voor droge binnentoepassingen tenzij het aanvullend geïmpregneerd wordt. In de verwerking gedraagt het zich vergelijkbaar met vuren: goed te zagen, schaven en frezen, met weinig gereedschapsslijtage.

Waar zilverspar echt in uitblinkt, is de instrumentenbouw. De fijne, gelijkmatige nerfstructuur en de gunstige resonantie-eigenschappen maken het al eeuwenlang een gewaardeerd materiaal voor klankborden van piano's en de bovenplaten van violen, cello's en gitaren. Beroemde violenbouwers zoals Stradivari gebruikten hout uit vergelijkbare hooggebergte-sparbossen voor hun instrumenten. Deze toepassing vraagt om zeer regelmatig gegroeid hout zonder kwasten, wat een aparte, hoogwaardige sortering van zilverspar vertegenwoordigt.

Buiten de instrumentenbouw wordt zilverspar toegepast in constructiehout en binnenbetimmering, vergelijkbaar met vuren, al is de beschikbaarheid in de reguliere bouwmarkt beperkter omdat de soort minder op grote schaal specifiek voor bouwhout wordt geteeld dan vuren of grenen.

Qua prijs zit zilverspar iets boven vuren, met name door de beperktere beschikbaarheid en de vraag vanuit de instrumentenbouw naar de hoogste kwaliteitssorteringen. FSC- en PEFC-certificering is beschikbaar vanuit de Midden-Europese bergbosbouw, die doorgaans zorgvuldig wordt beheerd vanwege de ecologische kwetsbaarheid van hooggebergtebossen.

Samengevat is zilverspar een fijnnervig, harsvrij naaldhout dat weliswaar qua bouwtoepassingen vergelijkbaar is met vuren, maar zich vooral onderscheidt door zijn gewaardeerde rol in de klassieke instrumentenbouw, waar generaties instrumentenmakers de voorkeur eraan blijven geven boven goedkopere alternatieven vanwege de voorspelbare, gelijkmatige klankeigenschappen die het hout oplevert. Ook in de akoestiek van concertzalen en de bouw van orgels duikt zilverspar met enige regelmaat op als materiaalkeuze, precies om diezelfde reden.

Alternatieven en vergelijkbare soorten

• Vuren / Fijnspar
• Grenen / Grove den