Plaatmateriaal
Scheepsplex
Shorea spp. / Khaya spp. (fineer)
Scheepsplex is zwaarder, sterker marine-multiplex met een dichtere hardhoutkern, bedoeld voor structurele bootbouwtoepassingen zoals rompen en dekken.
In een oogopslag
Over dit plaatmateriaal
Scheepsplex is de verzamelnaam voor marine-multiplex met een dichtere, zwaardere hardhoutkern dan het lichtgewicht okoumé-multiplex, en wordt ingezet waar meer structurele sterkte nodig is dan het lichte, gewichtsbesparende okoumé kan bieden. Veelgebruikte kernhoutsoorten voor scheepsplex zijn meranti en khaya (Afrikaans mahonie), die een betere weerstand tegen puntbelasting en slijtage bieden dan okoumé.
Net als bij okoumé-multiplex wordt scheepsplex geproduceerd volgens de BS 1088-norm voor marine-multiplex, met watervaste WBP-lijm en fineerlagen zonder kernvullingen, zodat de plaat langdurige blootstelling aan vocht en watercontact kan doorstaan zonder delaminatie. Het gebruik van een dichtere houtsoort maakt scheepsplex zwaarder dan okoumé-multiplex, met een soortelijk gewicht van circa 600 tot 650 kg/m³ afhankelijk van de gebruikte kernhoutsoort.
De kleur van scheepsplex varieert van roodbruin (meranti) tot dieper roodbruin (khaya), met een iets grovere nerftekening dan de fijne, egale structuur van okoumé. In de verwerking gedraagt scheepsplex zich als een middelzwaar hardhout-multiplex: goed te zagen en te frezen, met iets meer gereedschapsslijtage dan bij het zachtere okoumé.
De hogere sterkte en slijtvastheid van scheepsplex maken het de voorkeurskeuze voor structurele bootbouwonderdelen zoals rompspanten, dekken die intensief worden belopen, en andere onderdelen waar puntbelasting en slijtage een grotere rol spelen dan bij lichte, niet-structurele interieuronderdelen. Voor die laatste toepassingen, zoals kastwerk en lichte interieurbetimmering, blijft okoumé-multiplex vanwege het lagere gewicht vaak de betere keuze.
De afwerking van scheepsplex verloopt net als bij okoumé doorgaans met epoxy en marine-vernis, waarbij de dichtere houtstructuur van scheepsplex de epoxy iets minder diep laat doordringen dan bij het poreuzere okoumé, wat in de praktijk om een net iets andere, meer oppervlaktegerichte epoxytechniek vraagt.
De herkomst van scheepsplex ligt, afhankelijk van de gebruikte kernhoutsoort, in Zuidoost-Azië (meranti) of West-Afrika (khaya), en net als bij okoumé is FSC-certificering vanwege de tropische herkomst een belangrijk aandachtspunt bij de inkoop. Qua prijs zit scheepsplex doorgaans op een vergelijkbaar niveau als of iets boven okoumé-multiplex, afhankelijk van de gebruikte kernhoutsoort en beschikbaarheid.
Samengevat is scheepsplex het zwaardere, sterkere alternatief voor okoumé binnen de marine-multiplexfamilie, ontwikkeld voor structurele bootbouwtoepassingen waar puntbelasting en slijtvastheid zwaarder wegen dan minimaal gewicht.
Ervaren bootbouwers combineren beide materialen vaak in één project: scheepsplex voor de structurele romp en dekopbouw, okoumé voor lichte, niet-structurele interieurdelen, zodat het totale gewicht van het schip beperkt blijft zonder concessies te doen aan de sterkte waar het er echt toe doet. Bij twijfel over de juiste toepassing per onderdeel is overleg met een ervaren scheepsbouwer of de multiplexleverancier aan te raden.
Technische eigenschappen
| Samenstelling | Exterieurmultiplex, meestal met duurzame fineerlagen en watervaste verlijming. |
|---|---|
| Plaatopbouw | Kruislings verlijmde fineerlagen met exterieurverlijming. |
| Vochtbestendigheid | Bestand tegen vocht wanneer het complete afwerksysteem, inclusief randen, intact blijft. |
| Constructief toepasbaar | Ja |
| Randbehandeling | Alle randen, zaagsneden en bevestigingspunten zorgvuldig sealen en onderhouden. |
| Gangbare diktes | 4, 6, 9, 12, 15 en 18 mm |
| Herkomst | Zuidoost-Azië (meranti) of West-Afrika (khaya) |
| Kleur | Roodbruin |
| Nerf / oppervlak | Grover dan okoumé, kruislings gelaagd fineer |
| Soortelijk gewicht | 620 kg/m³ |
| Bewerkbaarheid | 4 / 5 |
| Geschikt voor buiten | Ja |
| Geschikt voor binnen | Ja |
| Behandeladvies | Uitsluitend BS 1088-gecertificeerd marine-multiplex gebruiken voor structurele bootbouw; afwerken met epoxy en marine-vernis. |
| Prijsindicatie | €€€ |
| FSC / PEFC verkrijgbaar | Ja |
Voordelen
- Hogere sterkte en slijtvastheid dan okoumé-multiplex
- Watervast bij marine-gecertificeerde kwaliteit (BS 1088)
- Geschikt voor structurele bootbouwonderdelen
- Goed te lamineren met epoxy
Nadelen
- Zwaarder dan okoumé-multiplex
- Tropische herkomst vraagt certificeringsaandacht
- Iets meer gereedschapsslijtage bij verwerking
Alternatieven en vergelijkbare soorten
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen scheepsplex en okoumé-multiplex?
Scheepsplex heeft een dichtere hardhoutkern (meranti of khaya) met meer sterkte en slijtvastheid, terwijl okoumé lichter maar minder sterk is.
Voor welke bootonderdelen wordt scheepsplex gebruikt?
Vooral structurele onderdelen zoals rompspanten en intensief belopen dekken, waar puntbelasting en slijtage een grotere rol spelen.
Is scheepsplex ook geschikt voor interieuronderdelen?
Dat kan, maar voor lichte, niet-structurele interieuronderdelen wordt vanwege het lagere gewicht vaak toch okoumé-multiplex gekozen.
Moet scheepsplex ook FSC-gecertificeerd zijn?
Dit verdient sterk de voorkeur gezien de tropische herkomst van de gebruikte kernhoutsoorten.
Waar koop je Scheepsplex?
Vind houthandels die Scheepsplex als houtsoortcategorie vermelden. Beschikbaarheid en voorraad controleer je altijd rechtstreeks bij de leverancier.
Bekijk houthandels voor Scheepsplex